Koolhydraten
Wat zijn koolhydraten?
Koolhydraten, ook wel suikers of sacchariden genoemd, zijn stoffen in ons voedsel die ons lichaam als energieleveranciers kan gebruiken. Eén gram koolhydraten levert 4 kilocalorieën. Om de energie uit de suikers vrij te stellen, dienen ze in de lichaamscellen te worden verbrand. Insuline zorgt ervoor dat de suikers in de cellen binnenraken. Wanneer er geen of te weinig insuline is, blijft het bloedsuikergehalte na het eten van koolhydraten te hoog, er raakt onvoldoende suiker binnen in de lichaamscellen (hyperglycemie). Het lichaam dient dan over te schakelen op vetverbranding.
Indeling
Koolhydraten komen voor onder de vorm van eenvoudige suikers zoals suikerwaren, vruchten, melk en onder de vorm van meervoudige suikers zoals aardappelen, deegwaren, brood, graanproducten en groenten. Bij de "eenvoudige suikers" onderscheidt men:
- enkelvoudige suikers of monosachariden zoals druivensuiker (glucose) en vruchtensuiker (fructose);
- tweevoudige suikers of disachariden zoals biet- en rietsuiker (sacharose), melksuiker (lactose) en moutsuiker (maltose).
De “meervoudige suikers” zijn zetmeelstoffen of polysachariden die we onder andere vinden in aardappelen, brood, rijst, graanproducten en peulvruchten.
Glycemische index
Koolhydraten worden door de vertering in de maag en darmen omgezet in enkelvoudige suikers, voornamelijk glucose, dat via de darm in de bloedbaan wordt opgenomen en zo de bloedsuiker doet stijgen. Sommige voedingsmiddelen doen de bloedsuiker sneller stijgen dan andere. De graad van snelheid wordt de "glycemische index" genoemd. De glycemische index is o.a. afhankelijk van:
- het soort suiker: glucose of druivensuiker wordt veel sneller opgenomen dan fructose of vruchtensuiker;
- de aanwezigheid van andere voedingsstoffen in de maaltijd zoals eiwitten, vetten en/of voedingsvezels;
- de grootte van de deeltjes (hoe fijner, hoe sneller de vertering): aardappelpuree geeft een snellere bloedsuikerstijging dan gewoon gekookte aardappelen;
- de gaarheid van de voedingsmiddelen: goed gaar gekookte pasta geeft een snellere stijging dan “al dente” (beetgaar) gekookte pasta;
- de snelheid van de maaglediging: gesuikerde vloeistoffen gaan zeer snel door de maag.
Zuivere suikers verwerkt in snoepgoed en frisdranken leveren naast energie geen andere nuttige voedingsstoffen zoals eiwitten, voedingsvezels, vitaminen en mineralen. Men noemt ze daarom “lege” energiebronnen die best uitzonderlijk gebruikt worden. Enkel voor het behandelen van een hypoglycemie kunnen ze nuttig zijn. Zetmeelproducten zoals brood, aardappelen, rijst en deegwaren leveren naast energie ook andere nuttige voedingsstoffen, waardoor ze veel waardevoller zijn voor ons organisme.