Zenuwen
De zenuwen van ons lichaam verzorgen de prikkels, waardoor we onze spieren kunnen gebruiken, pijn voelen, enz. Zenuwbanen zijn te vergelijken met een electriciteitsnet. Diabetes kan de prikkelgeleiding via de zenuwbanen verstoren. Wij spreken dan van neuropathie.
'Neuron' betekent zenuw, 'pathie' ziekte. Het betreft dus een ziekte of aantasting van het zenuwstelsel.
Zeer lange zenuwbanen zijn kwetsbaarder dan kortere, vandaar dat de klachten dikwijls beginnen in de voeten en veel later in de handen, of op andere plaatsen.
De symptomen kunnen zeer verschillend zijn : het kan variëren van een 'doof', voos gevoel tot jeukerige, branderige last, of het ontstaan van een soort rusteloosheid. Typisch daarvoor is bv. het feit dat men de voeten niet meer stil kan houden. Eigenaardig genoeg treden deze verschijnselen vooral 's nachts op. In extreme gevallen kan bij sommigen een vrijwel totale gevoelloosheid en bij anderen een moeilijk te verdragen pijn ontstaan.
Ik heb al gehoord van personen met diabetes, wiens been moest worden afgezet. Hoe komt dat? Aantasting van de zenuwbanen van de voeten gaat vaak gepaard met tintelingen, prikkelingen, en soms zelfs stekende of brandende pijnen in de voeten. Hierdoor lijkt het alsof de voeten overgevoelig zijn, doch in werkelijkheid wordt men druk of pijn veel minder goed gewaar. Wanneer iemand met gezonde voetzenuwen te knellende schoenen draagt, of bij lang marcheren blaren oploopt, zal hij door de pijn gedwongen worden om zijn schoenen uit te doen en zijn voeten te laten rusten. Mensen met neuropathie zullen veel langer met deze knellende schoenen blijven rondlopen, waardoor ernstige wonden kunnen ontstaan. Als nu ook de bloedstroom vertraagd is door vernauwde bloedvaten, wordt de genezing bemoeilijkt. Het spreekt vanzelf dat blijven rondlopen op deze letsels de toestand van kwaad naar erger brengt. Bij verdere verwaarlozing kan uiteindelijk gangreen of weefseldood ontstaan, waarvoor amputatie nodig is. Gelukkig kunnen in verreweg de meeste gevallen amputaties worden voorkomen.
Hoe kunnen voetproblemen voorkomen worden?
Door het verdwijnen van het gevoel in de voeten door neuropathie trekt ook het zo belangrijke pijnalarm weg. Dit moet 'vervangen' worden door dagelijks de voeten te bekijken. Er dient gelet te worden op eelten, blaren, kloven of kwetsuren. Gebruik voor de onderkant een spiegel of vraag hulp aan een huisgenoot. Wees gealarmeerd door iedere vorm van ontstekingsreactie: roodheid, warmte, zwelling of pijn. Aarzel niet in dat geval dringend de hulp in te roepen van je arts.
Was dagelijks je voeten met lauw water. Droog ze nadien zorgvuldig af, vooral tussen de tenen. Vermijd vochtigheid, want dat kan schimmelinfecties veroorzaken.
Gebruik een zachte crème of lotion bij droge, schilferige huid, maar nooit tussen de tenen!
Zorg voor een correcte nagelverzorging: de nagels moeten recht worden geknipt en de hoeken die tot voorbij de nagelrand komen, moeten worden gevijld.
Probeer eelten en eksterogen niet zelf te verzorgen. Vraag hulp aan een voetverzorgster of een podoloog, die op de hoogte is van je diabetes, of aan een dokter of diabetesverpleegkundige. Gebruik nooit bijtende zalven of pleisters die voor dit doel worden verkocht.
Als je last hebt van koude voeten, draag dan dikke warme sokken, die niet spannen om de benen. Gebruik nooit warmwaterkruiken, verwarmingstoestellen, enz..., waarbij gevaar bestaat voor ernstige verwondingen.
Loop nooit op blote voeten, ook niet binnenshuis.
Verschoon iedere dag je sokken. Kies ze niet te klein of te groot, zonder naden of stopsels.
Kies schoenen, die ruim zitten rond de tenen en goed afsluiten rond de enkel, zodat de voet er niet in kan schuiven. De schoenen dienen bij voorkeur een lederen bovendeel te hebben, zodat de voet "ademt" en een zool die voldoende schokdempend is. Soms zijn speciale inlegzolen nodig om kwetsbare punten te ontlasten. Bij erg vervormde voeten dient soms op maat gemaakt orthopedisch schoeisel te worden aangeschaft.
Draag nieuwe schoenen niet langer dan één uur de eerste dag.
Controleer de binnenkant van de schoenen op vreemde voorwerpen, plooien, barsten, enz... alvorens ze aan te trekken.
Andere verschijnselen van neuropathie.
Neuropathie kan ook invloed hebben op de werking van andere organen. Zo kunnen problemen met de bloeddruk ontstaan, vertraagde maaglediging, constipatie of diarree, moeilijkheden met het ledigen van de urineblaas, erectieproblemen bij mannen, droogheid van de schede (vagina) of verminderde gevoeligheid van de kittelaar (clitoris) bij vrouwen. Bespreek dergelijke problemen met je arts. Deze zal eerst andere oorzaken uitsluiten en je nadien een behandeling voorstellen.