sport
Hoe belangrijk is sport?
Voor elke mens is voldoende lichaamsbeweging belangrijk. Ook voor personen met diabetes is sport gezond en ontspannend. Het is op de eerste plaats gezond, omdat het je algemene conditie op peil houdt en zwaarlijvigheid kan tegengaan. Ook het ontspannend effect van sport moet niet worden onderschat. Stress is één van de factoren die bij veel diabeten de bloedsuiker doet verhogen.
Sport kan dus op twee manieren een bloedsuikerverlagende werking hebben: je verricht spierarbeid, wat je insuline-werking doet toenemen en je ontspant je, wat de stress wegneemt die meer insuline vereist. Bij een inspanning zal je dan ook minder insuline moeten inspuiten of een extra koolhydraatsnack gebruiken. Hoe uitgebreid deze snack moet zijn hangt af van de duur en intensiteit van de inspanning, maar is ook erg individueel verschillend. Bij personen met overgewicht, gaan we trouwens liever de dosis insuline verminderen dan extra koolhydraten (en calorieën) aan te voeren.
Waar moet je als goed geregelde diabeet bij sportbeoefening op letten om niet ontregeld te geraken?
Het is bekend dat spierarbeid een bloedsuikerverlagende werking heeft. Als de inspanning ietwat langer aanhoudt, dan kan je soms zelfs tot uren erna minder insuline nodig hebben.
Het is daarom van belang om bij een fikse inspanning van tevoren één of twee boterhammen extra te eten, of iets minder insuline in te spuiten. Via zelfcontrole en het opdoen van eigen ervaring moet je er verder achterkomen hoelang bij jou de bloedsuikerverlagende werking duurt.
Is een flinke sportinspanning gunstig bij een slecht geregelde type 1 diabeet?
Sport maakt insuline werkzamer. Er moet echter insuline zijn. Sport vervangt de insuline niet. Is een diabeet type 1 slecht geregeld en zeker wanneer hij aceton in de urine heeft, dan bestaat er een dringende nood aan kortwerkende insuline. Sport zal aan die toestand niets verhelpen, integendeel. Vermits er geen insuline ingespoten wordt, blijft het insulinetekort bestaan. De bloedsuiker die vrij gemaakt wordt uit de lever tijdens de sportinspanning, kan niet gebruikt worden door de spiercellen, zodat de waarden in het bloed blijven oplopen. Eerst voldoende insuline inspuiten is hier het motto en pas later kan gedacht worden aan een sportinspanning.
Welke sporten kan men zoal beoefenen?
De voorkeur gaat uit naar langdurige, matig intensieve sporten, zoals wandelen, fietsen, zwemmen, voetballen, hardlopen, tennissen en andere. Het accent ligt hier op de verbetering van het zuurstoftransportsysteem in ons lichaam.
Zijn er dan sporten die minder geschikt zijn?
Sommige zijn helemaal niet geschikt omdat zij bij een mogelijke hypo levensbedreigende gevolgen kunnen hebben zoals parachutespringen, bergbeklimmen, diepzeeduiken, solozeilen en mechanische sporten (motor- of autosport). Korte explosieve sporten zoals 100 meter sprint, kogelstoten, discuswerpen en dergelijke, evenals bepaalde oefeningen bij bodybuilding en powertraining kunnen plotse bloeddrukstijgingen geven. Dat is minder gunstig o.a. bij oog- en nierverwikkelingen.
Hoe zit het met hypo’s en sport?
Wie voor een rustig leventje goed geregeld is met een welbepaalde voeding en een gekend insulineschema, komt in een gans andere situatie terecht bij intensieve lichamelijk arbeid of sport! Er is meer voedsel nodig en de insuline wordt werkzamer! Zonder aanpassing van de behandeling zal dus de goed geregelde persoon met diabetes onvermijdelijk op een hypo afstevenen.
Voorkomen is beter dan genezen. Bij een inspanning die onverwacht komt, of op een tijdstip waarop aanpassing van de insulinedosis niet meer mogelijk is, is een extra koolhydrateninname de enige mogelijkheid. Soms zal deze moeten worden herhaald in de loop van de inspanning onder de vorm van vlugwerkende suikers. Is de inspanning wel gepland dan kan de insulinedosis gereduceerd worden, al dan niet samen met extra voeding. Deze aanpassingen moeten steeds op individuele basis worden doorgevoerd. Probeer dit, in de beginfase zeker, steeds in overleg met je arts te doen.
Zijn er wat algemene tips te geven voor sportende diabeten?
Er moet een langzame opbouw van de conditie zijn: niet te veel in één keer willen !
- Doe regelmatig (3 keer per week, liever nog elke dag) aan sport.
- Ga niet tot het uiterste. Een vuistregel: zorg ervoor dat je nog kan praten en niet helemaal buiten adem bent.
- Pas de hoeveelheid insuline aan als je langdurig sport gaat beoefenen.
- Zorg voor druivensuiker om lage bloedglucosewaarden tijdens langdurige sporten te kunnen opvangen of voorkomen.
- Doe regelmatig aan zelfcontrole voor en na sporten.
- Begin niet met sporten als de bloedglucosewaarde te laag of te hoog is. Doe bij een hoge glycemiewaarde eerst een ketonenbepaling in urine of bloed. Is deze positief, dan is sporten uit den boze tot de waarden volledig genormaliseerd zijn.
- Zorg ervoor dat medesporters weten wat ze moeten doen als je een hypo krijgt.
- Draag een diabetes-identificatie als je alleen op pad gaat
- Draag goede schoenen en sportkleren. Extra voethygiëne is hier noodzakelijk (gevaar voor schimmelinfectie: "athlete's foot".