Zoetstoffen en diabetes
Suiker kan je beperkt en met mate gebruiken, als je diabetes goed geregeld is en er geen sprake is van overgewicht/obesitas. Zoetstoffen kunnen een goede vervanger zijn om je suikerinname te verlagen en/of als onderdeel van de voedingsbehandeling bij overgewicht/obesitas.
Zoetstoffen in het kort:
- Zoetstoffen hebben een zoete smaak, maar brengen weinig of geen energie (calorieën) aan.
- Zoetstoffen zorgen er niet voor dat je bloedsuikerspiegel stijgt. Ze hebben verwaarloosbare invloed op je bloedsuikerspiegel.
- Er bestaan intensieve en extensieve zoetstoffen.
Wat zijn zoetstoffen?
Zoetstoffen zijn een vervanger van suiker. Suiker kan je beperkt en met mate gebruiken, als je diabetes goed geregeld is en er geen sprake is van overgewicht/obesitas. Zoetstoffen kunnen een goede vervanger zijn om je suikerinname te verlagen en/of als onderdeel van de voedingsbehandeling bij overgewicht/obesitas.
Suikervervangers zoals agave, ahornsiroop, honing, fructose, kokosbloesemsuiker zijn geen goede suikervervangers.
Welke soorten zoetstoffen zijn er?
Zoetstoffen zijn op te delen in intensieve en extensieve vorm.
Intensieve zoetstoffen: hoge zoetkracht, weinig energieaanbreng
Intensieve zoetstoffen beschikken over een hoge zoetkracht, veel hoger dan gewone tafelsuiker. Van deze vorm heb je zeer kleine hoeveelheden nodig. Hun energieaanbreng is nihil of verwaarloosbaar. Voor deze vorm is er wel een ADI-waarde (meer info onderaan) vastgelegd.
Voorbeelden van intensieve zoetstoffen zijn:
- Aspartaam
- Sucralose
- Stevia
Extensieve zoetstoffen: gelijkaardige zoetkracht of minder dan suiker
Extensieve zoetstoffen hebben een zoetkracht die gelijkaardig of minder is dan gewone tafelsuiker. Deze zoetstoffen hebben wel (meestal) een calorische aanbreng, maar geen ADI-waarde.
Voorbeelden van extensieve zoetstoffen zijn:
- Polyolen: malitol; xylitol, erythritol of isomalt
Polyolen kunnen bij gebruik van grotere hoeveelheden klachten geven zoals winderigheid, krampen, diarree en een opgeblazen gevoel. Erythritol geeft deze klachten niet. Je lichaam neemt het op en voert het daarna onveranderd af via de urine.
In welke vorm zijn zoetstoffen beschikbaar?
Zoetstoffen zijn beschikbaar in verschillende vormen o.a. als tabletjes, in vloeibare vorm en in poedervorm. We zetten ze hiernaast voor je op een rijtje.
Tabletjes of zoetjes
Zoetstoftabletjes worden door veel personen ook wel ‘zoetjes’ genoemd. Ze zijn verkrijgbaar in een kleine handige dispenser, waarbij door één druk, een tabletje wordt vrijgegeven. Eén tabletje of zoetje heeft dezelfde zoetkracht (dit betekent dat het even zoet smaakt) als een klontje suiker.
Je gebruikt het net zoals klontjes suiker voor het zoeten van warme dranken zoals koffie of thee. Deze tabletjes lossen (meestal) niet goed op in koude vloeistoffen en bereidingen en zijn hiervoor dus niet geschikt.
Zoetstoffen in klontjes
Een klontje suiker in de koffie of thee, het is voor veel personen (zonder diabetes) een hardnekkige gewoonte. Het is dan ook niet verwonderlijk dat er ook zoetstof in de vorm van klontjes op de markt wordt gebracht.
Zoetstof in vloeibare vorm
In de winkelrekken vind je weinig vloeibare zoetstoffen terug. Ze zijn dan ook net iets moeilijker te doseren. Voorbeelden van vloeibare zoetstoffen zijn o.a. Boni vloeibare zoetstof en Delhaize tafelzoetstof vloeibaar. Bij beiden is de gebruikte zoetstof sucralose. Er zit ook een zeer minimale hoeveelheid fructose in, maar deze zal geen invloed hebben op de bloedsuikerspiegel.
Zoetstof in poedervorm
Zoetstof in poedervorm heeft meestal een zoetkracht die 10 keer sterker is dan suiker (bij een gelijk gewicht). Maar er zijn de laatste jaren ook heel wat zoetstoffen op de markt gekomen met een zoetkracht dubbel zo groot en zelfs even groot als suiker. Bekijk steeds goed de verpakking, want ook binnen één merk kan je producten hebben met een verschillende zoetkracht. Op de verpakking staat altijd aangegeven hoe je het product moet doseren.
Zijn zoetstoffen gezond?
Zoetstoffen behoren niet noodzakelijk tot ‘een gezond voedingspatroon’ omdat ze geen toegevoegde (voedings)waarde aanbrengen. Vandaar dat zoetstoffen niet als ‘gezond’ kunnen bestempeld worden. Uit algemeen onderzoek blijkt dat intensieve zoetstoffen niet per definitie gebruikt worden om de suikerinname te verminderen, maar eerder om te supplementeren. Door een regelmatig gebruik van zoetstof ga je misschien ook de ‘drang’ naar zoet meer in stand houden.
Probeer dus zeker te genieten van de natuurlijke smaak van producten. Gebruik zoetstoffen met mate en ter vervanging van suiker, niet als extraatje. Wanneer je zoetstoffen in een normale hoeveelheid gebruikt, kan je deze wel als veilig beschouwen.
ADI-waarde?
Een ADI-waarde geeft de maximale hoeveelheid van een zoetstof weer die dagelijks in alle veiligheid kan worden geconsumeerd (uitgedrukt per kg lichaamsgewicht).
Onze tips voor zoetstoffen
- Soms zie je op de verpakking van zoetjes claims staan zoals ‘vegan’ of ‘glutenvrij’. Laat je niet misleiden, want tafelzoetstoffen zijn doorgaans altijd vegan of glutenvrij. Dit soort claims zeggen niets over de effecten op je gezondheid.
- Wil je de prijs van zoetstoffen vergelijken? Ga dan niet zomaar af op de prijs per kilogram. De zoetkracht tussen de verschillende zoetstoffen kan immers erg verschillen. Je dient dus rekening te houden met hoeveel zoetstof je nodig hebt om suiker te vervangen. Bij een dispenser met tabletjes kan je gewoon kijken naar het aantal zoetjes dat een dispenser bevat.
- Gebruik je zoetstoffen voor een warme bereiding? Bekijk dan steeds goed de verpakking om te zien of de zoetstof tegen (sterke) verhitting kan. In heel wat bereidingen kan je er ook voor kiezen de zoetstof pas op het einde toe te voegen.
- Zoetstoffen laten zich niet altijd gemakkelijk verwerken in gebak. Bakken met zoetstoffen is zeker geen must. Of je nu bakt met suiker of zoetstof, het blijft iets om per uitzondering te gebruiken.
